Ég brá mér í gler- og glaumhýsið Hörpu um helgina til að horfa á hina sí- og ægildu Stuðmenn fagna 30 ára afmæli kvikmyndarinnar „Með allt á hreinu“.
Mikið var það gaman.
Þessu grundvallarverki íslenskrar menningarsögu voru gerð viðeigandi og einkar fullnægjandi skil á tveimur og hálfri klukkustund, eða svo. Allflest lögin úr myndinni og nokkur að auki, fengu að hljóma á sviðinu, oft í óvæntum búningi.
Leikfolinn Jóhannes Haukur sá um leikræna uppfyllingu og gerði það vel, karlakórinn Fóstbræður fyllti upp í hljóm í tveimur lögum, þrjár gærur rödduðu og skræktu af innlifun og meir að segja Dúddi mætti á svæðið, skreyttur eftirminnilegustu kjúklingabringu síðari tíma.
Og það var hrein unun að fylgjast með sveitinni að störfum.
Tvær grunnstoðir íslenskrar dægurtónlistar, Ásgeir og Tómas Magnús stóðu hrynpliktina af slíkri fag- og töframennsku að stirðustu og staðföstustu mjaðmir höfðu vart undan að dilla sér í takt.
Guðmundur Pétursson, hljóp á harðaspretti í illfyllanlegt skarð Þórðar – og leysti verkefnið af stakri prýði og yfirvegun, enda með heildarverk sveitarinnar kyrfilega innprentað í fingurgóma og blandað blóðsykrinum.
Valgeir mætti langþráður til leiks, eins og lítið sem ekkert hefði í skorist, stóð sposkur í báða fætur, reytti af sér ísmeygileg gamanmál, kitlaði glitrandi gítarinn og salinn á víxl og tók sóló með valgeirskan stút á vör.
Ragnhildur steig á stokk, blá og illileg, gæruklædd og stíðsmáluð, ásamt skrækjandi skjaldmeyjum. Hún söng eins og margfallinn engill og fór á algerum kostum í Grýlulögunum og endurskilgreindi íslenska kúlið ítrekað á sviðinu.
Egill brá sér í líkama sér umtalsvert yngri og léttfættari manns, teygði og togaði silfurslegin raddböndin og þandi gullhúðaðan barkann þannig að gæsahúðarstuðull Eldborgar rauk hátt upp fyrir kjötkælinn í Bónus.
Á bak við þetta sat svo Frímann á hásæti sínu, hnarreistur og hofmæltur, umkringdur hvers kyns gælugervlum og rafknúnum orgelum – potturinn, pannan og allflest hin áhöldin að baki þessu gnægtaborði í Hörpu.
Já. Ég var hrifinn. Mjög, meir að segja. Enda nostalgían langt yfir viðmiðunarmörkum og eftirvæntingin umtalsverð. En þetta er líka mannskapur sem kann að standa undir væntingum. Hefur hendi fulla trompum að spila úr. Veit hvað það er að gera – og hvernig á að gera það. Með allt á hreinu.
Fagmenn í stuði.
Tussa er orð. Meir að segja nokkuð alþjóðlegt orð.
Tussa er til að mynda raforkufyrirtæki í Noregi, eþíópískt fótboltalið og tussa þýðir hósti á portúgölsku, eftir því sem mér skilst.
Það breytir því ekki að tussa er fádæma niðrandi og gildishlaðið orð á íslensku - gott ef ekki það allra dónalegasta og rætnasta. Og eru þau þó ýmis svæsin til sem líkja fólki við kynfæri, úrgang og jafnvel saklaus dýr, oftar en ekki kvenkyns.
En hvað um það. Þessu ljóta og leiðinlega orði er oftast nær beint gegn konum. Karlar geta jú verið óttalega tussulegir, en það verður einhvern veginn ósköp bitlaust, allt að því krúttlegt. Enda vita karlmenn innst inni að þeir eru ekki og verða aldrei alvöru tussur.
En hvers vegna svíður þetta orð þá svo, eitt og sér? Það liggur ekki í orðinu sjálfu, eins og norskir raforkusalar og portúgölsk hóstaköst geta vitnað um.
Heldur miklu fremur í allri þeirri þrúgandi, andstyggilegu, mannfjandsamlegu og meiðandi merkingu sem safnast hefur á bak við þetta litla orð hér heima, í landi hinna köldu karla. Og brýst út í munnsöfnuði rökþrota, lítilla manna. Karla sem vitandi eða óafvitandi hata konur.
Því það að uppnefna konu tussu - og leggja jafnvel áherslu á mannhatrið og eigin aumingjaskap með því að skeyta kerlingar- fyrir framan. Og það að þora svo ekki einu sinni að segja það upp í opið geðið á viðkomandi.
Lægra er mér vitandi ekki hætt að leggjast.
En því miður hef ég ekkert orð, nógu sterkt, sem lýsir fyrirlitningu minni á þannig mönnum.
» Sálmar | » Gagnrýni | » Sögur | » Leikrit | » Siðir | » Heimsljós
