— GESTAPÓ —
Ķ uppįhaldi:
Félagsrit:
Žarfagreinir
Frišargęsluliši.
Heišursgestur og  skriffinnur.
Pistlingur - 3/11/04
Enigma

Ég lofaši frįsögn af žvķ hvernig gekk aš brjóta Enigma - og viti menn; hér er hśn. Varśš: Hśn er löng, ķtarleg, og dįlķtiš sjįlfbirgingsleg.

Ķ fyrra riti mķnu lagši ég jaršveginn meš žvķ aš lżsa faginu Tölvuöryggi og dulmįlskóšun og reynslu minni af žvķ. Nś er kominn tķmi til aš segja frį hįpunktinum; verkefni sem ég mun alltaf muna eftir og vera hvaš stoltastur af, og hef ég žó leyst żmis verkefni ķ gegnum tķšina, bęši ķ skóla og vinnu.

Verkefniš snerist um aš brjóta kóša sem Kaninn kóšaši og śtdeildi. Hann notaši til žess fjórar mismunandi ašferšir: DES, Diffie-Hellman, RSA, og Enigma. Hin sķšastnefnda skar sig śr, žar sem hśn er langelst žeirra; hinar eru allar tiltölulega nżlegar. Kennarinn śtbjó tvenn skilaboš meš hverri ašferš, og śtdeildi handahófskennt į hópa sem hann valdi sjįlfur. Žar sem aš į žessum tķmapunkti voru 31 manns ķ nįmskeišinu, žį voru fjórir ķ öllum hópunum nema einum. Ég lenti ķ žeim eina sem var žriggja manna, og fengum viš önnur Enigmaskilabošin ķ hendur. Skilabošin voru ekki sérlega löng; einungis 58 stafir af óskiljanlegri stafarunu. Til aš hjįlpa okkur įfram upplżsti kennarinn aš žrķr öftustu stafirnir ķ upphaflegu skilabošunum vęru KDB, sem er fangamark hans.

Fyrsta skrefiš var aš komast aš žvķ nįkvęmlega hvernig Enigma virkar. Viš vorum eitthvaš bśnir aš lęra um žaš ķ nįmskeišinu įšur, en ekki nóg til aš geta śtfęrt Enigmahermi nįkvęmlega ķ tölvu. Sem betur fer er töluvert af ķtarlegu efni um žessa vél aš finna į netinu.

Enigmavélarnar voru ekki sérlega flóknar mešförum. Žęr voru lķtiš annaš en ritvélar meš įföstu ljósaborši. Stafirnir voru 26, žar sem Enigma notašist viš enska stafrófiš. Į ljósaboršinu voru einnig 26 ljós, hvert um sig merkt meš bókstaf. Sį sem bar įbyrgš į žvķ aš kóša skilaboš į vélina settist nišur viš hana meš skilaboš fyrir framan sig og sló žau inn, einn staf ķ einu. Žegar żtt var į hvern staf fyrir sig lżstist upp sį stafur į ljósaboršinu sem viškomandi stafur kóšašist yfir ķ, og žetta skrifaši kóšarinn nišur. Žegar hann var bśinn aš fara ķ gegnum öll skilabošin meš žessum hętti, žį voru žau tilbśin til sendingar, oftast meš śtvarpsbylgjum sem óvinurinn gat numiš, og žvķ var naušsynlegt aš Enigmavélin vęri traust og óbrjótanleg. Žjóšverjarnir töldu engar lķkur į öšru, en raunin var önnur, eins og fręgt er oršiš.

Hvernig reyndu Žjóšverjarnir aš tryggja aš Enigma vęri óbrjótanlegt? Galdurinn fólst ķ žvķ aš mismunandi stafir voru kóšašir į mismunandi hįtt, og žessir hęttir breyttust daglega. Žetta var śtfęrt žannig aš inni ķ vélunum voru žrjś hjól mismunandi geršar, sem reglulega voru valin handahófskennd śr hópi fimm hjóla. Hvert hjól gat veriš ķ 26 mismunandi stöšum hverju sinni - žessum stöšum var lķka breytt reglulega. Žaš sem geršist sķšan žegar żtt var į staf į lyklaboršinu var aš straumur fór ķ gegnum hjólin, sem skilaši sér yfir ķ ljósaboršiš eftir hjólunum. Leišin sem straumurinn fór var mismunandi eftir stöšu hjólanna. Ašalgaldurinn fólst sķšan ķ žvķ aš hjólin snerust meš hverjum staf sem sleginn var inn, žannig aš nęsti stafur var žį kóšašur meš allt öšrum hętti, og svo kolli af kolli. Žaš var mjög snišugur žįttur ķ hönnun vélarinnar aš til aš afkóša skilaboš var nóg aš velja sömu hjól og setja žau ķ sömu upphafsstöšur og voru notašar til aš kóša žau, slį inn kóšušu skilabošin, og žį skilušu upphaflegu skilabošin sér. Žvķ var einfalt aš afkóša skilabošin ef mašur vissi hvaša hjól og upphafsstöšur žeirra voru notuš til aš kóša skilabošin. Ef mašur vissi žaš ekki, žį var žaš eins og aš reyna aš finna nįl ķ heystakki meš žvķ aš tżna eitt heystrį śr stakknum ķ einu.

Aš herma eftir žessu ferli ķ tölvu var ekki léttvęgt mįl. Einnig flękti žaš mįlin aš Žjóšverjarnir voru lķka gjarnir į aš nota aukaraftöflu meš vélunum sem vķxlaši stafapörum įšur en og eftir aš stafirnir fóru ķ gegnum hjólin. Fjölda slķkra vķxlanna, sem og hvaša staf var vķxlaš viš hvern, var lķka hęgt aš velja handahófskennt. Sem betur fer notaši kennarinn smįvaxni ekki nema tvęr slķkar vķxlanir, og sagši okkur frį žeirri stašreynd.

Eftir nokkurt stapp nįšum viš žó loks aš herma eftir Enigmavél og gįtum rennt skilabošunum dularfullu ķ gegnum allar mögulegar upphafsstöšur og dęlt śt öllum afkóšununum. Barįttan var hins vegar langt ķ frį unnin. Mögulegar upphafsstöšur voru nefnilega allt ķ allt 60 (mögulegar leišir til aš velja og raša hjólum) * (26 * 26 * 26) (mögulegar upphafsstöšur hjólanna) * ((26! /(2! * 24!)) * (24! /(2! * 22!)) (mögulegar leišir til aš vķxla tveimur stafapörum) = 94.594.032.000. Töluveršan tķma tók tölvuna aš fara ķ gegnum alla žessa möguleika og skrifa allar mögulegar afkóšanir ķ skrį, og algjörlega ómögulegt fyrir nokkurn mann aš renna ķ gegnum žann lista til aš reyna aš finna nokkuš sem vit var ķ.

Viš höfšum žó eina leiš til aš sigta ķ gegnum möguleikana - rétt afkóšuš skilaboš uršu aš enda į KDB. Aušvelt var aš bęta žvķ skilyrši viš ķ tölvuforritiš okkar, og best var žį aušvitaš aš framkvęma afkóšunina afturįbak til aš forritiš myndi strax geta séš žegar žaš var aš byrja į rangri afkóšun, sem sparaši töluveršan tķma. Žetta var skref ķ rétta įtt, en dugši ekki til. Viš sįtum samt sem įšur uppi meš lista upp į milljónir afkóšanna - langt ķ frį nęgilega fįar til aš raunhęft vęri aš fara yfir žęr ķ höndunum. Ašalvandinn var žvķ žessi: Hvernig gįtum viš lįtiš tölvuna sigta śt hvaša afkóšanir voru lķklegri en ašrar til aš vera réttar? Svariš lį engan veginn beint viš; tölvur eru kórrökrétt apparöt og geta ekkert gert sem brżtur žeirra žrönga stęršfręširamma.

Eftir nokkra umhugsun datt ég nišur į rétt svar. Minnugur žeirrar stašreyndar, sem kennari okkar hamraši oft į, aš tungumįl eru ekki handahófskennd, hugsaši ég meš mér aš lausnin hlyti aš felast ķ žvķ aš raša afkóšununum eftir žvķ hversu handahófskennd žęr vęru. Kóšaši textinn var aušvitaš mjög handahófskenndur, og allt annaš en rétt afkóšun myndi žį skila handahófskenndu bulli lķka. En rétta afkóšunin var, aš žvķ sem ég vissi, texti į ensku, og žvķ langt ķ frį handahófskennd sem slķk.

Nęsta spurningin sem žurfti aš svara var žį hvaš felst ķ handahófskennd, sérstaklega ķ stęršfręšilegum skilningi, žar sem žaš er jś eini skilningurinn sem tölva getur beitt til aš įkvarša nokkurn hlut. Svariš hér felst ķ tölfręši.

Žaš sem gerir tungumįl óhandahófskennd er mešal annars sś stašreynd aš ķ žeim koma mismunandi stafir mismunandi oft fyrir. Ķ handahófskenndum texta mį hins vegar bśast viš žvķ aš dreifing stafanna sé jafnari. Stęršin sem įkvaršar slķka dreifingu nefnist stašalfrįvik - hversu langt aš jafnaši hver tala ķ talnarunu er frį mešaltali žeirra. Ašferšin sem ég įkvaš aš beita (eša nįnar til tekiš aš lįta tölvuna beita) var žvķ žessi: Telja hversu oft hver stafur ķ afkóšuninni kemur fyrir, og reikna stašalfrįvikiš žar. Bśast mį viš žvķ aš rétta afkóšunin sé meš hęrra stašalfrįvik en žęr röngu.

Žetta er allt saman tiltölulega aušvelt aš reikna, sérstaklega fyrir tölvu - hśn getur gert žetta į örskotsstundu, og er alls ekki lengi aš žvķ aš gera slķkt jafnvel fyrir milljónir runa. Tölvur eru einnig mjög góšar ķ aš raša hlutum, og žvķ var einfalt mįl aš lįta tölvuna ķ leišinni raša afkóšununum eftir stašalfrįviki; meš afkóšunina meš hęsta stašalfrįvikiš efst ķ listanum, og afganginn sķšan ķ lękkandi röš eftir stašalfrįvikum.

Žessi ašferš breytti öllu. Nśna var žetta bara oršin spurning um aš renna ķ gegnum efstu afkóšanirnar ķ listanum; sś rétta hlaut aš vera ofarlega ef allt var rétt gert. Svo reyndist vera - žaš tók mig innan viš mķnśtu aš finna žį sem ég sį aš var rétt. Félagarnir ķ hópnum voru aš vonum glašir žegar ég tilkynnti žeim aš verkefniš vęri leyst, en žó įn efa ekki nęrri žvķ jafn glašir og ég var yfir žvķ aš hafa nįš aš brjóta hinn fornfręga Enigmakóša.

Žegar upp var stašiš var minn hópur sį eini sem nįši aš leysa verkefniš. Engum öšrum kom til hugar žaš skemmtilega bragš aš flokka afkóšanirnar eftir stašalfrįvikum. Reyndar er hępiš aš hśn hefši nżst Diffie-Hellman hópunum, žar sem sś ašferš er notuš til aš kóša hreinar tölur en ekki texta, en hinir hóparnir hefšu įn efa notiš góšs af žessari flokkunarašferš, žar sem žeir stóšu allir fyrr eša sķšar gagnvart žvķ vandamįli aš žurfa aš sigta ķ gegnum ógrynni af afkóšunum. Aš ég skuli hafa veriš sį eini sem fann góša leiš til žess fyllti mig miklu stolti, sem ég bż viš enn ķ dag.

   (31 af 49)  
2/11/04 22:01

bauv

Flott hvernig žś fannst žetta śt, skįl!

2/11/04 22:01

Skabbi skrumari

Žś ert snillingur... vel af sér vikiš...

2/11/04 22:01

Nornin

Žś ert of gįfašur. Ég skildi ekki einu sinni allt sem stendur ķ félagsriti žessu [fęr gįfnafarsminnimįttarkennd]

2/11/04 22:01

hlewagastiR

Verulega skemmtilegt rit. Reyndar eru vissir hlutir ķ tungumįlinu handahófskennir (arbiterir), ž.e.a.s. samband mįlhljóša og merkingar orša. Žaš er t.d. ekkert ķ hljónunum J, Ö, R og Š sem vķsa eitthvaš frekar til jaršarinnar en annaš. Einu undantekningarnar eru hljóšlķkingar sbr. žegar fugl er kallašur bķbķ.
Žarfi fékkst hins vegar viš stafsetningu hér en hśn endurspeglar nokkrun veginn hljóškerfi tungumįls. Öll hljóškerfi eru mjög formföst og full af reglum og hömlum. Žaš er mitt fręšasviš. Žaš var sannarlega snjallt aš leggja žaš til grundvallar viš laun žessa skemmtilega og krefjandi verkefnis.

2/11/04 23:00

Jóakim Ašalönd

Jamm. Žetta var vel af sér vikiš Žarfi. Ég er ekki viss um aš ég hefši fattaš žetta. Ég hefši veriš til ķ aš vera ķ žessu nįmskeiši.

2/11/04 23:00

B. Ewing

ég gat ekki lesiš žetta en engu aš sķšur, snilld. [Bókar tķma fyrir lestur į ritinu]

2/11/04 23:00

dordingull

Vel af sér vikiš, vęgast sagt. En hvernig tókst Englendingum aš leysa dęmiš, tölvulaust og įn vķsbendinga, komust žeir yfir vél eša hvaš? Man žetta ekki alveg.

2/11/04 23:00

kolfinnur Kvaran

Go Žarfi

2/11/04 23:00

Jóakim Ašalönd

Ef ég man rétt, komust žeir yfir vél og kóša lķka og nįšu žannig aš krakka žetta.

2/11/04 23:00

Žarfagreinir

Englendingarnir notušu margar ašferšir og grķšarmikinn mannskap til aš leysa gįtuna. Einnig höfšu žeir mekanķskar vélar til aš fara ķ gegnum afkóšanir; grķšarstór apparöt sem voru lįtin malla allan sólarhringinn. Žeir höfšu lķka dįlķtiš forskot ķ boši pólsku leynižjónustunnar, sem hafši rannsakaš Enigma töluvert įšur en strķšiš byrjaši. Žegar śtlit var fyrir aš strķš vęri aš hefjast komu Pólverjarnir vitneskju sinni ķ mikilli leynd til Englendinganna svo žeir gętu haldiš įfram vinnunni.

Żmsum brögšum var hęgt aš beita til aš einfalda žessa vinnu. Til dęmis mį nefna aš žar sem aš upphafsstillingunum į Enigma-vélunum var breytt tiltölulega sjaldan, žį var töluveršur fjöldi skilaboša kóšašur śt frį sömu upphafsstillingu. Ef hęgt var aš giska į aš įkvešin orš eša oršasambönd kęmu fyrir į įkvešnum stöšum ķ įkvešnum skilabošum, žį var aušveldara aš brjóta viškomandi skilaboš. Žegar upphafsstillingarnar voru fundnar var sķšan aušvitaš lķtiš mįl aš afkóša öll hin skilabošin ķ sama upphafsstillingahópi. Ef allt annaš brįst var meira aš segja hęgt aš 'bśa til' skilaboš. Žetta mįtti gera meš žvķ aš til dęmis lįta eitthvert skip viljandi sjį įkvešna flugvél, og bķša eftir žvķ aš skipiš sendi skilaboš - žį var aušvitaš öruggt aš orš į borš viš 'flugvél', gerš flugvélarinnar, o.s.frv., myndu koma fyrir ķ skilabošunum.

Žegar žetta starf var komiš svo vel į veg aš Englendingarnir gįtu lesiš stęrstan hluta skilaboša Žjóšverjanna, žį var ašalvandamįliš aš įkveša viš hverjum žeir įttu aš bregšast og viš hverjum ekki. Ef žeir hefšu brugšist viš of mörgum žeirra, žį hefšu Žjóšverjarnir įn efa uppgötvaš aš ekki kęmi annaš til greina en aš Enigma vęri brotiš, og hefšu žį hętt notkun vélanna - og žį hefši aušvitaš allt veriš unniš fyrir gķg. Aš passa upp į žaš aš ekki vęri of augljóst aš Englendingarnir lęsu öll žessi skilaboš var list śt af fyrir sig.

2/11/04 23:00

dordingull

Žakka žér fyrir žetta, žaš var gaman aš fį žessa upplżsingar. Žaš hafa veri geršar svo margar kvikmyndir og margar sögur skrifašar um žaš hvernig bandamenn komust yfir dulmįlsvél aš mašur var farinn aš rugla öllu saman, en einhvervegin minnti mig aš Englendingum hefši aš mestu tekist žetta upp į eigin spżtur.

2/11/04 23:01

Vladimir Fuckov

Mjög fróšlegt og óvenjulegt verkefni sem hlżtur aš hafa veriš óvenju įhugavert. Eftir aš hafa lesiš žetta finnst oss sem aš ef vjer hefšum einhverntķma lent ķ svona verkefni hefši oss lķka getaš dottiš ķ hug aš finna einhverja ašferš til aš finna hvaša bókstafaruna 'lķkist' texta mest ķ einhverjum stęršfręšilegum skilningi. Žetta er reyndar aušvelt aš fullyrša eftir aš hafa lesiš žetta og ekki alveg vķst hvaš hefši gerst ķ reynd [Horfir meš uppgeršargįfumannasvip śt ķ loftiš]. Svo eru aušvitaš vissar bókstafarašir er aldrei koma fyrir ķ tungumįli (t.d žżsku eša ensku).

Ein spurning vaknaši viš lesturinn: Er Žjóšverjarnir sendu svona skilaboš sķn į milli hvaša ašferš var notuš til aš tryggja aš móttakandinn vissi hvernig įtti aš afkóša skilabošin, ž.e. hvaša hjól og hvaša upphafsstöšur įtti aš nota viš žaš ?

2/11/04 23:01

Žarfagreinir

Vladimir, mér skilst aš žetta hafi veriš framkvęmt meš žvķ aš śtbśa mįnašarlega blöš žar sem skrįšar voru nišur stillingarnar fyrir hvern dag mįnašarins. Žessum blöšum var sķšan dreift į allar vélarnar. Žar sem žessi blöš voru augljós įrįsarpunktur, žį pössušu Žjóšverjarnir mjög vel aš žessi blöš kęmust ekki ķ óvinahendur. Žetta reyndist aušvitaš žegar allt kom til alls žó ekki duga til aš halda skilabošunum leyndum.

3/11/04 00:00

Hakuchi

Fróšlegt ķ alla staši. Vel af sér vikiš.

3/11/04 00:01

Steinrķkur

Vošalegt vesen er žetta...
Ef textinn var kominn ķ textraskrį - gįtuš žiš žį ekki grep-aš śt lķnur sem byrjušu į KGB og hent žvķ ķ gegnum oršabókarleišréttingu.
Lķnur sem breytast ekki vęru žį į ensku...

3/11/04 00:01

Žarfagreinir

Žś įtt vęntanlega viš lķnur sem enda į KDB, Steinrķkur, en ég skil hvaš žś ert aš fara. Viš žessu hef ég tvennt aš segja:

1) Ég vissi varla hvaš Linux var žegar ég vann žetta verkefni.
2) Žó svo aš mér sżnist aš ašferšin sem žś leggur til myndi įn efa virka vel, žį er hśn ekki nęrri žvķ jafn fręšileg né skemmtileg og hin.

Žś ręšur hvort žś lķtur į žetta sem afsakanir eša rökstušning.

Žarfagreinir:
  • Fęšing hér: 5/10/04 00:11
  • Sķšast į ferli: 4/9/17 23:28
  • Innlegg: 13118
Ešli:
Ég er Žarfagreinir. Ég hef mikiš yndi af žvķ aš žarfagreina. Ef ykkur vantar mann til aš sjį um žarfagreiningaržarfir ykkar, žį er ég sį mašur.
Fręšasviš:
Žarfagreining fyrst og fremst. Einnig etanólrannsóknir, orškynngi, algrķm, og listfręši.
Ęviįgrip:
Ég var eitt sinn tżndur og sótti Menntaskólann ķ Reykjavķk. Sķšan geršist ég tossi og fór ķ Fjölbraut ķ Breišholti og hóf etanólneyslu. En žaš var ekki fyrr en ķ Hįskóla Ķslands aš ég fann mķna sönnu hillu ķ lķfinu, en žaš er aušvitaš hiš merka fręšasviš er žarfagreining nefnist. Fyrir įhugasama um žarfagreiningu žį er žaš fyrst aš nefna hśn kennd innan tölvunarfręšinnar. Reyndar er żmislegt fleira gagnslaust rusl kennt žar; mķn skošun er sś aš fella mętti allt slķkt nišur og kenna žarfagreiningu eingöngu, enda er žaš göfugasta fręšasviš žessa heims, sem og allra annarra.

Nś ķ dag stunda ég fręši mķn viš viršulega stofnun ķ höfušstaš Ķslands. Samhliša žvķ eyši ég óhemju miklum tķma ķ rannsóknarvinnu żmis konar į Alnetunum. Mišar žetta allt aš žvķ aš ég uppfylli mitt ęšsta markmiš, sem er aš verša Yfiržarfagreinir alheimsins.